Nepbellers en nepstemmen
Een beller die zegt van uw bank of een helpdesk te zijn (helpdeskfraude), of de stem van uw kleinkind in paniek. Leer hoe u het herkent en wat u dan zegt en doet.
Stap 1 van 7
De nepbankmedewerker
Iemand belt en zegt van uw bank te zijn. Op uw scherm staat zelfs het echte nummer van de bank: oplichters kunnen dat nadoen. De beller zegt dat uw geld in gevaar is, en wil u ‘helpen’.
Een echte bank vraagt u nooit:
- om geld over te maken naar een ‘veilige rekening’;
- om uw pincode, een inlogcode of een code uit de bankapp;
- om uw bankpas mee te geven aan een koerier;
- om een app te installeren waarmee iemand kan meekijken.
Oefening 1: wat doet u?
De beller zegt:
Goedemiddag, u spreekt met Mark van de fraudeafdeling van Voorbeeldbank.
Wij zien verdachte betalingen op uw rekening. Uw geld is op dit moment niet veilig.
Ik help u het geld naar een veilige rekening over te zetten. Blijft u aan de lijn?
U krijgt dit telefoontje. Wat doet u?
Goed zo!
Heel goed. Bel het liefst met een andere telefoon, of wacht een paar minuten. Dan weet u zeker dat u de echte bank spreekt.
Niet helemaal
Liever niet! Oplichters kunnen het nummer op uw scherm nadoen. Een ‘veilige rekening’ bestaat niet: een bank vraagt dat nooit.
Probeer het nog eens.
Niet helemaal
Een oplichter verzint die zonder moeite. Ophangen en zelf bellen is de enige manier om het zeker te weten.
Probeer het nog eens.
Hier ziet u het aan
- Angst: uw geld zou niet veilig zijn.
- Een ‘veilige rekening’. Die bestaat niet.
- U moet aan de lijn blijven, zodat u niet zelf kunt bellen of iemand om raad kunt vragen.
Nepstemmen met AI
Met kunstmatige intelligentie (AI) kan een computer een stem nadoen. Daarvoor is een kort filmpje van internet al genoeg. Een oplichter kan dan bellen met de stem van uw kleinkind, in paniek.
- Hang op en bel zelf terug, op het nummer dat u al kent.
- Vraag naar het codewoord dat u met uw familie heeft afgesproken.
- Bel de ouders, of iemand anders die het weet.
Oefening 2: wat doet u?
De beller zegt:
Opa, met mij! Ik heb een ongeluk gehad en ik zit nu op het politiebureau.
Ik heb vandaag nog geld nodig voor de borg, anders mag ik niet weg.
Zeg alsjeblieft niks tegen papa.
U krijgt dit telefoontje, met de stem van uw kleinzoon. Wat doet u?
Goed zo!
Precies goed. Zo hoort u binnen een paar minuten hoe het echt zit. Bij de politie hoeft niemand geld te betalen om weg te mogen.
Niet helemaal
Dan gaat het gesprek over geld, en dat is wat de oplichter wil. Hang op en bel uw kleinzoon of zijn ouders zelf.
Probeer het nog eens.
Niet helemaal
Liever niet! Een stem kan met AI worden nagemaakt. Bel eerst zelf, op een nummer dat u kent.
Probeer het nog eens.
Hier ziet u het aan
- Haast en de vraag om geld.
- Geheim: niks tegen papa zeggen. Zo voorkomt de oplichter dat u controleert.
Oefening 3: wat weet u nu?
Wat doet een echte bank nooit?
Goed zo!
Klopt. Dat doet een bank nooit. Net zomin als vragen om uw pincode, om codes of om uw bankpas.
Niet helemaal
Een bank stuurt wel brieven, bijvoorbeeld over een nieuwe pas. Een bank vraagt alleen nooit om geld naar een ‘veilige rekening’ over te maken.
Probeer het nog eens.
Niet helemaal
Een bank kan u wel bellen. Maar vraagt de beller om geld over te maken, om codes of om uw pas? Dan hangt u op en belt u zelf.
Probeer het nog eens.
Doe het zelf, op uw eigen telefoon of computer
Opdracht: spreek een codewoord af
Een codewoord is een woord dat alleen u en uw familie kennen. Belt of appt iemand in paniek met de stem of de naam van uw kind? Vraag dan naar het codewoord.
- Bedenk een woord dat makkelijk te onthouden is, maar dat niemand kan raden. Dus niet de naam van uw huisdier als die op Facebook staat.
- Vertel het codewoord aan uw kinderen en kleinkinderen, het liefst als u elkaar ziet of aan de telefoon.
- Spreek af: wie om geld vraagt, noemt eerst het codewoord.
Tip
Zet het codewoord nooit in een bericht of op sociale media. Dan kan een oplichter het ook niet lezen.
Goed gedaan! Dat heeft u nu echt zelf geregeld. Lukt het nu niet? Geen probleem. U kunt gewoon verder, en het later doen.
Goed gedaan! U heeft les 4 afgerond
Dit neemt u mee uit deze les:
- Het nummer op uw scherm kan nagemaakt zijn. Hang op en bel zelf.
- Een ‘veilige rekening’ bestaat niet.
- Een stem kan nagemaakt zijn. Bel terug op het nummer dat u kent, of vraag naar het codewoord.
Volgende les Marktplaats en sociale media, ongeveer 6 minuten
Dit is een oefening. U kunt niets kapotmaken, en wat u kiest, blijft op dit apparaat.